مشارکت آسان

شناخت حقیقت‌های سلامت روان، گامی ضروری برای شکستن سکوت، کاهش انگ و ساختن جامعه‌ای آگاه‌تر و مهربان‌تر است.

 

در دنیای امروز، سلامت روان یکی از ارکان بنیادین سلامت انسان شناخته شده است؛ اما با وجود پیشرفت‌های علمی و آگاهی روزافزون، هنوز باورهای نادرست، انگ و تبعیض، دیوارهایی بلند میان ما و واقعیتِ روان انسان ساخته‌اند.
بسیاری از افراد به دلیل ترس از قضاوت یا نادیده گرفتن نشانه‌ها، از جستجوی کمک بازمی‌مانند. گاه آنچه مانع درمان و بهبودی می‌شود، نه شدت مشکل روانی، بلکه افسانه‌هایی است که سال‌ها بی‌هیچ پرسشی تکرار شده‌اند.
شناخت حقیقت از افسانه، تنها یک ضرورت علمی نیست؛ مسئولیتی اجتماعی است. همه ما، چه به عنوان فردی در جستجوی تعادل، چه به عنوان عضوی از خانواده یا جامعه، نیاز داریم که نگاهی آگاهانه‌تر، انسانی‌تر و علمی‌تر به سلامت روان داشته باشیم.

برای ایفای این نقش، همیشه به منابع یا امکانات ویژه نیاز نیست؛ کافی است با حقایق علمی آشنا شویم و آن‌ها را با دیگران به اشتراک بگذاریم. هر آگاهی که منتقل می‌کنید، گامی کوچک اما مهم در کاهش انگ، تبعیض و باورهای نادرست است.

در این صفحه با اتکا به معتبرترین منابع علمی روز جهان، به بررسی باورهای نادرست رایج می پردازیم و تلاش داریم آن‌ها را با حقایق مستند جایگزین کنیم. هدف ما نه فقط تصحیح دانسته‌ها، بلکه تقویت همدلی، کاهش انگ و دعوت به گفت‌وگوی سالم درباره سلامت روان است. خواندن این حقایق، شاید اولین گام برای ساختن جامعه‌ای باشد که در آن، انسان بودن با همه پیچیدگی‌هایش پذیرفته شود.

افسانه ها و حقایق

افسانه: مشکلات سلامت روان نشانه ضعف شخصیتی است.

حقیقت: اختلالات روانی به‌دلیل مجموعه ای از عوامل ژنتیکی، محیطی و بیوشیمیایی شکل می‌گیرند و انسانها را درگیر شرایط روحی پیچیده ای می کنند که رها شدن از آن قدرت زیادی را می طلبد. بنابراین مراجعه کردن به درمانگر نشانه شجاعت است نه ضعف.

افسانه: افراد دارای اختلال روانی خطرناک یا خشونت‌طلب هستند.

حقیقت: بخش بسیار کوچکی از خشونت‌ها (۳–۵٪) از افراد مبتلا به بیماری روانی نشأت می‌گیرد؛ افراد دچار این مشکلات بیشتر قربانی خشونت بوده و بخشی از مشکلات آنها حاصل زندگی و  ارتباط با افراد خشونتگر است.

افسانه: برای درمان اختلالات روانی فقط حمایت خانواده کافی است و نیازی به مراجعه متخصص نیست.

حقیقت: حمایت اجتماعی برای این افراد بسیار مهم و موثر است اما جایگزین درمان حرفه‌ای نمی‌شود؛ روان‌درمانی مهارت‌های لازم را به این افراد می آموزد.

افسانه: اختلالات روانی فقط بزرگسالان را درگیر می‌کنند و خودبه‌خود رفع می‌شوند.

حقیقت: نیمی از اختلالات روانی قبل از ۱۴ سالگی آغاز و در صورت عدم توجه و درمان  ادامه می‌یابند.

افسانه: با اراده یا فکر مثبت می‌توان اختلالات روانی را درمان کرد.

حقیقت: درمان مؤثر برای اختلالات روانشناختی ترکیبی از دارو درمانی (درصورت لزوم)، روان‌درمانی و تغییر سبک زندگی است.

افسانه: مراجعه به درمانگر همیشه به معنای مصرف دارو است.

حقیقت: درمان هر فرد بر اساس شرایط خود او انتخاب می شود و می‌تواند شامل روان‌درمانی، دارو درمانی و یا ترکیبی از اینها باشد.

افسانه: صحبت درباره مشکلات روانی باعث بدتر شدن آن‌ها می‌شود.

حقیقت: گفتگو درباره مشکلات روانی تبعیض درباره ی افراد دچار مشکل را کاهش می‌دهد و اغلب اولین قدم به‌سوی درمان است.

افسانه: مشکلات روانی نادر هستند.

حقیقت:از هر هشت نفر در دنیا، یک نفر دچار اختلالات روانی‌ است.

افسانه: فقط افراد با اختلالات شدید روانی نیاز به درمان دارند.

حقیقت: روان‌درمانی راهی برای ارتقای همه ی افراد است و در مدیریت استرس، ایجاد تغییر در زندگی و رشد شخصی بسیار مؤثر است.

افسانه: خوداکتشافی شخصی کافی است، نیازی به درمان رسمی نیست.

حقیقت: بیماری‌های روانی مانند بیماری‌های جسمی نیاز به درمان بالینی و رسمی دارند و تأخیر در درمان می‌تواند باعث وخامت وضعیت فرد شود.

منابع

 

آمارها چه می گویند؟!

وضعیت سلامت روان جهانی 

در سالهای 2021- 2023

حقایق سلامت روان جهان

حدود 1 نفر از هر 4 نفر (25%) در طول زندگی خود به مشکلات روانی مانند افسردگی یا اضطراب مبتلا می‌شوند.

بیش از 280 میلیون نفر در جهان به افسردگی مبتلا هستند (WHO, 2023).

بیش از 260 میلیون نفر با اختلالات اضطرابی زندگی می‌کنند (NIMH, 2022).

حقایق سلامت روان کودکان و نوجوانان

تقریباً 10-20% کودکان و نوجوانان در سراسر جهان با مشکلات سلامت روان مواجه‌اند (WHO, 2022).

اختلالات رفتاری، اضطراب، و افسردگی در این گروه رایج‌ترین مشکلات هستند (WHO, 2022).

خودکشی یکی از علل اصلی مرگ و میر در سنین 15 تا 19 سال است (WHO, 2023).

حدود 1 تا 2 درصد از کودکان 6 تا 12 ساله به افسردگی عمده دچارند، که بدون مداخله ممکن است به مشکلات شدیدتر در نوجوانی تبدیل شود (American Academy of Pediatrics, 2021).

کودکانی که والدینشان دچار اختلالات روانی هستند، تا 3 برابر بیش‌تر در معرض ابتلا به مشکلات هیجانی و رفتاری قرار دارند (WHO, 2022).

کودکانی که به‌طور مکرر تنبیه فیزیکی می‌شوند، احتمال ابتلا به اختلالات اضطرابی و خشم در نوجوانی و بزرگسالی تا 2 برابر بیشتر از سایرین دارند (APA, 2021).

کمبود توجه عاطفی از طرف والدین، با افزایش 80 درصدی خطر ابتلا به افسردگی در دوران نوجوانی مرتبط است (UNICEF, 2020).

بر اساس داده‌های جدید، از هر ۲ کودک، یک نفر تا پیش از ۱۸ سالگی حداقل یک بار خشونت جسمی، روانی یا جنسی را تجربه می‌کند. این تجربه‌ها باعث افزایش احتمال ابتلا به افسردگی، اختلال استرس پس از حادثه و رفتارهای پرخطر در نوجوانی و بزرگسالی می‌شود (WHO, 2021).

در گزارش سال ۲۰۲۱ یونسکو آمده که حدود ۳۲٪ از دانش‌آموزان ۱۳ تا ۱۵ ساله در سطح جهانی، گزارش داده‌اند که در یک ماه، حداقل یک بار مورد قلدری یا خشونت کلامی یا جسمی در مدرسه قرار گرفته‌اند. این موضوع مستقیماً با افزایش اضطراب، افت تحصیلی، رفتارهای پرخطر، افکار خودکشی و ترک تحصیل در ارتباط مستقیم است (UNESCO, 2021).

نوجوانانی که در معرض فشارهای شدید تحصیلی، اجتماعی یا مجازی قرار دارند، بیش از سایرین به اضطراب، اختلالات خوردن و خودزنی دچار می‌شوند (UNICEF, 2021).

نوجوانانی که روزانه بیش از 3 ساعت در شبکه‌های اجتماعی وقت می‌گذرانند، تا 60 درصد بیشتر در معرض افسردگی و اضطراب هستند (Journal of Adolescence, 2021).

در بسیاری از کشورها، فشار شدید برای موفقیت تحصیلی با افزایش 40 درصدی خودزنی و افکار خودکشی در نوجوانان مرتبط است (The Lancet, 2023).

حقایق سلامت روان زنان

زنان حدود دو برابر بیشتر از مردان به افسردگی مبتلا می‌شوند. (WHO, 2023)

اضطراب و اختلالات خلقی در زنان شایع‌تر است. (NIMH, 2022)

زنانی که در دوران کودکی مورد سوءاستفاده جنسی یا جسمی قرار گرفته‌اند، تا ۷ برابر بیشتر در بزرگسالی به افسردگی، اضطراب شدید یا خودآزاری دچار می‌شوند. همچنین احتمال بروز اختلالات اضطرابی مزمن در آن‌ها به‌شدت بالاست.(CDC, 2022)

حدود 1 نفر از هر 5 زن در هفته‌های بعد از زایمان دچار افسردگی پس‌ از‌ زایمان می‌شود. (WHO, 2022)

زنان به‌ویژه در دوران بارداری، زایمان و قاعدگی، بیش‌تر از مردان در معرض اختلالات اضطرابی و خلقی قرار می‌گیرند. (NHS UK, 2022)

زنان دارای معلولیت جسمی یا ذهنی، تا دو برابر بیشتر از دیگر زنان در معرض خشونت فیزیکی، روانی یا جنسی هستند. این گروه از زنان به‌دلیل وابستگی بیشتر، اغلب دسترسی کمتری به خدمات روانی و حمایتی دارند و میزان افسردگی در آن‌ها به‌طور قابل‌توجهی بالاتر است. (UN Women, 2022)

زنانی که خشونت خانگی را تجربه کرده‌اند، تا 4 برابر بیش‌تر دچار اختلالات اضطرابی و PTSD (اختلال استرس پس از سانحه) می‌شوند. (WHO, 2021)

زنانی که در محیط‌های خانوادگی یا شغلی تبعیض را تجربه می‌کنند، تا 2.5 برابر بیشتر دچار استرس مزمن و اضطراب می‌شوند. (UN Women, 2021)

حقایق سلامت روان مردان

تنها 30 درصد از مردان دچار اختلالات روانی، به دنبال درمان می‌روند؛که دلیل عمده ی آن شرم و ترس از قضاوت است. (Mental Health Foundation UK, 2023)

مردانی که در روابط عاطفی یا خانوادگی در معرض تحقیر، کنترل مالی، یا طرد عاطفی قرار دارند (اشکال پنهان خشونت روانی و اقتصادی)، اغلب دچار سندرم فرسودگی عاطفی، اضطراب مزمن و اختلال خواب می‌شوند، اما کمتر به درمان مراجعه می‌کنند.(WHO, 2023)

مطالعات WHO نشان داده‌اند که مردان به دلیل موانع اجتماعی و فرهنگی کمتر به دنبال درمان روانشناختی می‌روند و این امر موجب طولانی‌تر شدن مدت ابتلا به اختلالات روانی و افزایش خطرات ناشی از آن می‌شود (WHO, 2023).

هنجارهای سنتی درباره مردانگی باعث پنهان ماندن افسردگی مردان و افزایش نرخ خودکشی می‌شود. (WHO, 2021)

مردان در بسیاری از فرهنگ‌ها کمتر از زنان درباره احساسات‌شان حرف می‌زنند یا به دنبال درمان روانی می‌روند. (APA, 2022)

افسردگی در مردان ممکن است با خشم، رفتارهای پرخطر و سوءمصرف مواد ظاهر شود. (Mental Health Foundation UK, 2023)

مردان کمتر به دنبال کمک روانی می‌روند و نرخ خودکشی در مردان بیشتر است. (WHO, 2022)

خودکشی در مردان تقریباً سه برابر بیشتر از زنان گزارش شده است (WHO, 2022).

حقایق سلامت روان سالمندان

حدود 15% افراد بالای 60 سال از مشکلات روانی رنج می‌برند (WHO, 2023).

افسردگی و زوال شناختی شایع‌ترین مشکلات روانی در این گروه است. (WHO, 2023)

زوال عقل (دمانس) همراه با اضطراب یا افسردگی در سالمندان بسیار شایع است. (Alzheimer’s Disease International, 2022)

بازنشستگی ناگهانی می‌تواند باعث کاهش هویت اجتماعی و افزایش افسردگی شود. (National Institute on Aging, 2022)

سالمندانی که تنها زندگی می‌کنند یا همسرشان را از دست داده‌اند، در معرض افسردگی پنهان هستند. (WHO, 2021)

سالمندانی که ارتباط منظم با خانواده ندارند، تا 60 درصد بیشتر در معرض اختلالات روانی و شناختی قرار می‌گیرند. (WHO, 2023)

سالمندانی که دچار انزوای اجتماعی هستند، دو برابر بیشتر از سایر سالمندان دچار علائم افسردگی و اضطراب می‌شوند. (National Institute on Aging, 2021)

سالمندانی که ارتباط منظم و مثبت با نوه‌ها یا اعضای خانواده جوان‌تر دارند، میزان افسردگی و اضطراب در آن‌ها تا ۳۰٪ کاهش می‌یابد. (Journal of Gerontology, 2022)

حدود ۱۵٪ از سالمندان حداقل یک بار در زندگی خود خشونت جسمی، روانی یا اقتصادی را تجربه کرده‌اند که این وضعیت به طور قابل توجهی سلامت روان آن‌ها را تهدید می‌کند. (WHO, 2023)

حقایق سلامت روان مناطق محروم

افرادی که در مناطق جنگ‌زده یا فقیر زندگی می‌کنند، تا 3 برابر بیشتر در معرض اختلالات روانی هستند. (Lancet Psychiatry, 2019)

کودکانی که در فقر مزمن زندگی می‌کنند، تا 5 برابر بیشتر در معرض اختلالات روانی قرار دارند. (Harvard, 2021)

بیش از 60 درصد زنان پناهجو دچار علائم PTSD (اختلال استرس پس از سانحه) هستند که ممکن است سال‌ها باقی بماند. (UNHCR, 2023)

حقایق سلامت روان ایران

بر اساس گزارش‌ها، حدود 20 تا 25 درصد جمعیت ایران به نوعی از مشکلات روانی مبتلا هستند. (مرکز سلامت روان ایران، 2021)

افسردگی، اضطراب و اختلالات استرس پس از سانحه از شایع‌ترین مشکلات گزارش شده‌اند.

نرخ خودکشی در ایران در حال افزایش است و گروه‌های سنی جوان‌تر بیشتر در معرض خطرند. (وزارت بهداشت ایران، 2022)

نرخ خودکشی در ایران پس از همه‌گیری کووید-19 به ۶.۶ در ۱۰۰،۰۰۰ نفر رسیده و در برخی استان‌ها تا ۱۶.۵ در ۱۰۰،۰۰۰ نیز گزارش شده، که بالاترین میزان در میان افراد ۱۸ تا ۲۹ سال است. این افزایش مستقیماً با بحران اقتصادی، بیکاری و استرس مالی ناشی از کرونا مرتبط است. (The Lancet Psychiatry, 2022)

حقایق سیاست ها و دسترسی به خدمات درمانی

بیش از 75% افراد مبتلا به مشکلات روانی در کشورهای کم‌درآمد و متوسط به درمان دسترسی ندارند. (WHO, 2023)

حتی در کشورهای توسعه‌یافته، تا 50% بیماران روانی درمان نمی‌شوند. (NIMH, 2022)

بیش‌تر کشورها فقط کمتر از ۲٪ بودجه سلامت‌شان را به سلامت روان اختصاص می‌دهند. (WHO, 2023)

کم‌تر از نیمی از کشورهای دنیا برنامه و سیاست مشخص برای سلامت روان دارند یا برنامه‌های‌شان قدیمی و ناکارآمد است. (WHO, 2023)

در کشورهای فقیر، گاهی کمتر از ۱ روان‌پزشک برای هر یک میلیون نفر وجود دارد و گاهی در یک شهر بزرگ حتی یک متخصص هم نباشد.  (WHO, 2023)

در بیش از ۷۰٪ کشورها، مراکز درمانی معمولی مثل درمانگاه‌ها، خدمات روانی ندارند. یعنی اگر کسی اضطراب یا افسردگی داشته باشد، جای مشخصی برای کمک گرفتن ندارد.(WHO, 2023)

حقایق پیامدهای اختلالات روانی

اختلالات روانی سالانه بیش از 1 تریلیون دلار به اقتصاد جهانی هزینه تحمیل می‌کنند که شامل کاهش بهره‌وری و هزینه‌های درمان است (World Health Organization, 2022).

هزینه‌های مرتبط با بیماری‌های روانی تا 20٪ از کل هزینه‌های سلامت عمومی در کشورهای توسعه‌یافته را تشکیل می‌دهد (Harvard Medical School, 2022).

کارکنانی که مشکلات روانی دارند تا 30٪ کمتر بهره‌وری دارند و در مقایسه با همکاران سالم خود، بیشتر مرخصی استعلاجی می‌گیرند (Mental Health Foundation, 2023).

افراد مبتلا به اختلالات روانی تا 3 برابر بیشتر احتمال دارد که بیکار باشند یا به شغل‌های کم درآمد تن دهند (OECD, 2021).

خودکشی دومین علت مرگ و میر در افراد 15 تا 29 سال است (WHO, 2023).

هر سال بیش از 700,000 نفر به دلیل خودکشی جان خود را از دست می‌دهند (WHO, 2022).

تاثیر اختلالات روانی بر مشکلات اجتماعی

افرادی که در فقر زندگی می‌کنند، دو تا سه برابر بیشتر از دیگران دچار اختلالات روانی مانند افسردگی و اضطراب می‌شوند (WHO, 2022).

تنهایی مزمن و انزوای اجتماعی خطر ابتلا به افسردگی را در افراد تا 40٪ افزایش می‌دهد (National Institute on Aging, 2021).

افرادی که خشونت جسمی، جنسی یا روانی را تجربه کرده‌اند، 3 برابر بیشتر در معرض اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و افسردگی قرار دارند (WHO, 2023).

تجربه تبعیض‌های نژادی، جنسیتی یا اجتماعی با افزایش ۲.۵ برابر خطر ابتلا به مشکلات سلامت روان همراه است (American Psychological Association, 2022).

افراد بی‌خانمان تا ۴۰٪ بیش‌تر از جمعیت عمومی در معرض اختلالات روانی شدید مانند اسکیزوفرنی و اختلال دوقطبی قرار دارند (National Alliance to End Homelessness, 2023).

بیکاری بیش از ۶ ماه با افزایش ۳۰٪ خطر ابتلا به افسردگی و اضطراب مرتبط است (International Labour Organization, 2022).

تأثیر کووید-19 بر گسترش اختلالات روانی اجتماعی

میزان اضطراب و افسردگی در دوران کرونا تا 25% افزایش داشته است (WHO, 2023).

بسته شدن مدارس و محدودیت‌های اجتماعی باعث افزایش چشمگیر علائم اضطراب و افسردگی در کودکان و نوجوانان شده است، به‌طوری که 1 نفر از هر 5 کودک دچار مشکلات روانی بعد از پاندمی شده‌اند (UNICEF, 2021).

کووید-۱۹ موجب تشدید نابرابری‌های دسترسی به خدمات سلامت روان شده، به‌طوری که گروه‌های آسیب‌پذیر مانند زنان، کودکان، و اقلیت‌ها بیشترین تأثیر منفی را تجربه کردند (Santomauro et al., 2021).

تاثیر انگ و تبعیض بر گشترش اختلالات روانی اجتماعی

حدود ۶۰٪ از افراد مبتلا به اختلالات روانی به دلیل ترس از انگ و قضاوت، از مراجعه به خدمات درمانی خودداری می‌کنند (World Health Organization, 2022).

انگ باعث می‌شود افراد دیرتر درمان را شروع کنند یا درمان را نیمه‌کاره رها کنند، که این موضوع شدت علائم را افزایش داده و به مدت طولانی‌تری بیماری ادامه پیدا کند (Corrigan, 2021).

حدود ۴۰٪ از افراد مبتلا به بیماری روانی گزارش داده‌اند که به دلیل انگ، فرصت‌های شغلی یا تحصیلی را از دست داده‌اند (National Alliance on Mental Illness, 2022).

افرادی که انگ اجتماعی را تجربه می‌کنند، تا 2 برابر بیشتر در معرض خطر افکار خودکشی و اقدام به خودکشی قرار دارند (Hatzenbuehler et al., 2021).

انگ باعث می‌شود که افراد مبتلا به مشکلات روانی حمایت خانواده و دوستان را کمتر دریافت کنند، که این امر روند بهبود را کند و سخت می‌کند (Livingston & Boyd, 2021).

افراد دارای مشکلات روانی که با انگ مواجه هستند، بیش‌تر دچار انزوای اجتماعی، افسردگی و کاهش اعتمادبه‌نفس می‌شوند (Mental Health America, 2023).

منابع

راهکارهای کلیدی

۰۱.

افزایش آگاهی و کاهش انگ اجتماعی

اطلاع‌رسانی دقیق و علمی درباره مشکلات روانی باعث می‌شود که افراد بهتر بفهمند این بیماری‌ها طبیعی و قابل درمان هستند. کاهش انگ و قضاوت‌های منفی باعث می‌شود که افراد راحت‌تر به دنبال کمک بروند و حمایت کافی و به موقع دریافت کنند.

۰۲.

دسترسی بهتر و عادلانه‌تر به خدمات درمانی

ایجاد زیرساخت‌های مناسب، افزایش خدمات مشاوره و روان‌درمانی در نقاط مختلف، و ارائه خدمات روان‌پزشکی با هزینه‌های مقرون‌به‌صرفه یا رایگان، کلید اصلی در درمان و پیشگیری از مشکلات روانی است.

۰۳.

حمایت خانواده و جامعه

خانواده، دوستان و جامعه باید به عنوان پشتوانه افراد عمل کنند؛ حمایت عاطفی، پذیرش و همراهی می‌تواند روند درمان را تسریع کند و احساس تنهایی و ناامیدی را کاهش دهد.

اعلام پشتیبانی

من با خواندن این آمار و حقایق، نه‌تنها نسبت به واقعیت‌های سلامت روان و آسیب‌های اجتماعی آگاه‌تر شده‌ام، بلکه باور دارم که این واقعیت‌ها نیازمند دیده‌ شدن، درک و اقدام هستند.

با این امضا اعلام می‌کنم که:

  • باور دارم که تغییر از خود من آغاز می‌شود و هر رفتار کوچک من می‌تواند بخشی از تغییری بزرگ در جامعه باشد.
  • به کسانی که با مشکلات روانی و اجتماعی در سکوت رنج می کشند، احترام می‌گذارم وآماده‌ام که با پذیرش، گفت‌وگو و حمایت، بخشی از تغییری انسانی باشم.
  • باور دارم که هیچ‌کس نباید به‌خاطر مشکل روانی یا اجتماعی، طرد یا شرمنده شود.
  • متعهد می‌شوم که با مقابله با باورهای نادرست، کلیشه‌های آسیب‌زا و گفت‌وگوی آگاهانه با دیگران، به گسترش فهم و پذیرش کمک کنم.
  • به کرامت و شأن هر انسان، صرف‌نظر از وضعیت روانی یا اجتماعی‌اش باور دارم؛ و هیچ‌کس را کمتر از انسان کامل نمی‌دانم.
  • در برابر انگ و تبعیض درباره ی افراد دچار مشکلات روانی و اجتماعی سکوت نمی کنم؛ و متعهد می‌شوم که با همدلی، آگاهی و حمایت، بخشی از تغییر مثبت باشم.

همچنین با این امضا، حمایت خود را از تمامی افرادی که با مشکلات روانی و اجتماعی زندگی می‌کنند و مراقبان آنها، اعلام می‌دارم.

ثبت امضا

تعداد امضاهای ثبت‌شده تاکنون: 0